رربورن كلاوس ميشائيل ( مترجم : كيكاوس جهاندارى )
20
نظام ايالات در دوره صفويه ( فارسى )
بود . پس اين ايالت ناحيهاى را كه در كنار قسمت پائين رود هيرمند ( هلمند ) واقع بود و به گرمسير قندهار شهرت داشت و همچنين ناحيهء زمين داور را با قلعهاى به همين نام نيز شامل مىشد . اسكندر منشى زمين داور را هم جزو گرمسير قندهار مىشمارد « 92 » . هفت اقليم پس از ذكر غور قبل از آنكه نامى از اسفراز ببرد ذكر ايالتى را بهنام بادغيس مىكند كه در زمان سلطان حسين ميرزا ( متوفى در 984 - 1576 م . ) مسلما از توابع قندهار بوده است . مينورسكى بدون دليل موجه همين مطلب را در تذكرة الملوك مورد ترديد قرار مىدهد « 93 » . در زمان شاه طهماسب اول ( 984 - 930 - 1576 - 1524 م ) اغلب مراجع به كرّات سرزمين هزاره را جزو ايالت قندهار مىشمارند « 94 » . مطابق اظهار اسكندر منشى قلاة « در ميانهء هزارجات قندهار » « 95 » است و از اين مطلب چنين استنباط مىشود كه سرزمين واقع در شمال شرق قندهار را بدين نام مىخواندهاند . 15 - بلخ و 16 - مرو . پس از پيروزى شاه اسمعيل اول برشيبك خان در سال 916 ( - 1510 م . ) تمام خراسان به دست قزلباشها افتاد . در مراجع مذكور است كه كمى پس از نبرد يكى از حكمرانان صفوى به حكومت مرو منصوب شد . از سال بعد خبر داريم كه يكى از امراى قزلباش را به حكومت بلخ فرستادند .
--> ( 92 ) - تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 478 و 672 . نقشههاى جغرافيائى در اينكه ناحيهء زمين داور كجاست با يكديگر اتفاق ندارند . مراجع ما سرزمينى را كه در ملتقاى هيرمند و ارغنداب قرار دارد به اين نام مىنامند . ( 93 ) - هفت اقليم ، جلد دوم ، ص 9 - 128 ؛ تذكرة الملوك ، ص b 117 . ( 94 ) - رجوع شود به خلاصة التواريخ ، ص b 209 ؛ تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 480 به بعد . ( 95 ) - تاريخ عالمآراى عباسى ، ص 480 و 484 ؛ قلاة غلزائى اغلب در مراجع بهصورت قلاة تنها هم ذكر مىشود . ( رجوع شود به مجمع التواريخ ، ص b 5 ) .